مراقبت های قبل از برداشت خرما

برداشت خرما

مراقبت های قبل از برداشت خرما

 

سفرنامه جنوب 1

 

سفرنامه جنوب با حال و هوای سفر به دل شهر های جنوبی کشور عزیزمان ایران و با لمس کردن و دیدن جاذبه های نیز دریا، ساحل، خرما، درخت نخل که آمیخته با آب و هوایی نسبتا گرم است آغاز می شود.

در این سفر پر فراز و نشیب به سراغ نخلستان های خواهیم رفت که در آن کشاورزان برای به ثمر نشاندن خرما در بالای این نخل ها عمر و جوانی خود را می گذرانند و گویی همچون فرزندان خود از این نخل ها تا به ثمر رسیدن شان مراقبت می کنند.

کشاورزان در فصل برداشت درست چیزی را برداشت می کنند که ارزش این همه زحمت و فشار و گرما را دارد. بیهوده نیست که خرما را طلایی به رنگ قهوه ای نامیده اند، چرا که ارزش آن هم از نظر مادی و هم معنوی برای همه به اثبات رسیده است.

حال بشنویم چند خطی از زبان کشاورزانی که ذره ذره هرس و آبیاری می کنند، شخم می زنند و زحمت می کشند تا محصولی برداشت کنند به نام خرما.

 

مراقبت های لازم برای درخت نخل درست بعد از برداشت محصول شروع خواهد شد و شامل مراحل زیر است؛

 

تغذیه نخل با کود:

پس از برداشت محصول و چیدن خرما، به دلیل وجود ثمرهای سنگین در طولانی مدت، نخل ضعیف شده و احتیاج به تغذیه دارد تا دوباره احیا شود و خود را برای سال جدید آماده کند.

برای تغذیه نخل از  دو نوع کود استفاده می شود:

  • کود حیوانی
  • کود شیمیایی

 

کود حیوانی: این کود از لحاظ کیفیت و سلامت نسبت به کود شیمیایی درجه بالاتری دارد اما، به دلیل گرانی و کمیاب بودن، کشاورزان اغلب مجبور به استفاده از کود شیمیایی هستند.

کود شیمیایی:

 

شخم زدن زمین بعد از کود دهی:

پس از کود دهی، برای جذب کود توسط زمین، برای تغذیه بهتر نخل ها، نوبت به شخم زدن است که بوسیله تراکتور صورت می گیرد.

به دلیل طبیعت گرم کودها و همچنین جذب بهتر آنها بوسیله زمین بعد از شخم زدن نخل ها را باید آبیاری کرد.

 

آبیاری نخلستان:

در حالت استاندارد نخل سالانه به ۴ الی ۵ بار آبیاری نیاز دارد اما، به دلیل کمبود آب در سال های اخیر و نیز عدم مدیریت درست منابع آبی، این میزان آبیاری به ۲ یا ۳ بار در سال تقلیل یافته است.

نحوه ی آبیاری نخل در منطقه دشتستان و البته در بیشتر مناطق نخل خیز، بصورت غرقابی است.

روش غرقابی: در میان نخلستان ها، کانال های اصلی مخصوص آب احداث می شود و برای هر قطعه از باغ هم یک کانال فرعی ساخته می شود که آب را تا پای نخل هدایت می کند.

 

آبیاری باغ ها نوبتی و ساعتی می باشد، یعنی آب که وارد کانال اصلی شد به ترتیب وارد هر باغ می شود و وقتی نخل های یک قطعه سیراب شد، باغدار آب را به کانال دیگر هدایت می کند که این از طریق بستن در کانال اصلی که به آن “نهر بند” می گویند صورت می پذیرد.

هر صد نفر نخل تقریبا چهار ساعت آبیاری لازم دارد و پس از اتمام آن نوبت به باغ بعدی می رسد.

 

آرایش کردن نخل:

 

مرحله بعد آرایش کردن نخل می باشد که به این صورت می باشد:

فردی که در این کار  تبحر دارد با کمربند مخصوصی که به آن “پروند” می گویند از نخل بالا رفته، شاخه ها و خارهای اضافی را چیده و نخل را برای گرده افشانی آماده می کند.

این کار از آذر ماه شروع شده تا اسفند ماه به طول می انجامد.

 

گرده افشانی (در لهجه بومی: بو دادن):

بعد از انجام مراحل ذکر شده، نخل کاملا آماده باروری می شود. پس باید در زمان مناسب عمل گرده افشانی که در گویش بوشهری به “بو دادن” معروف است انجام  گیرد.

 

 حال عمل گرده افشانی یا بو دادن نخل چگونه انجام می شود؟

 

خرما دارای گونه های مختلف است، تقریبا در همه ی گونه ها نخل دارای جنس نر و ماده می باشد.

با آغاز آخرین ماه زمستان، مناطق جنوبی کشور برخلاف دیگر استان ها حال و هوای بهار را به خود می گیرد.

در این زمان نخل ها نیز از این هوا استقبال کرده و شروع به شکوفه دادن می کنند به این شکوفه ها اصطلاحأ ” تاره ” می گویند. تاره در غلافی نرم به نام ” تارونه ” جای داده شده است.

تارونه در ابتدا بسیار کوچک می باشد اما کم کم رشد کرده و طول آن به بیش از پنجاه سانتی متر می رسد.

وقتی به نهایت رشد خود رسید، شکافته شده و تاره ها نمایان می گردند، این زمان بهترین زمان ممکن برای بو دادن می باشد که اگر به موقع و به درستی صورت نگیرد، شکوفه ها تبدیل به خرمای کال شده یا اصطلاحا خراب می گردند.

 

باید به این نکته توجه کرد که مدت زمان مناسب گرده افشانی بین بیست روز تا یک ماه می باشد.

در اینجا لازم به ذکر است که تمام مراحل عمل آوری خرما به روش کاملا سنتی انجام می شود چرا که کشاورزی در این بخش هنوز مکانیزه نشده یا تحقیقات علمی و حرفه ایی صورت نگرفته در نتیجه کشاورزان به همان روش آبا و اجدادی خودشان کار می کنند.

برای بارور شدن نخل ماده، تارونه نخل نر را که در آن تاره هایی با گرده ای مخصوص وجود دارد را می چینند، هر اندازه تاره سنگین تر باشد میزان گرده موجود در آن نیز بیشتر است. این گرده بسیار مقوی و گران قیمت می باشد.

 

روش گرده افشانی ( بو دادن) به این صورت انجام می گیرد؛

 

این روش که بسیار سریع و آسان است به این صورت می باشد که، تاره های نر را از سه یا چهار طرف نخل( هر طرف سه یا چهار تاره) به شاخه آویزان می کنند تا در اثر وزش باد عمل لقاح انجام شود. در این روش برای اکثر نخل ها، به بالا رفتن از نخل نیازی نیست.

گرده افشانی باید در هوای گرم انجام شود و گرنه محصول، کال می شود. اگر چند روز بعد از بو دادن باران ببارد، زحمت کشاورز از بین رفته و باید دوباره این عمل را انجام دهد.

تا یک ماه بعد از بو دادن نباید آبیاری صورت گیرد، بعد از یک ماه آبیاری مرحله دوم انجام می گیرد و این در صورتی است که آبی برای آبیاری موجود باشد در غیر اینصورت آبیاری در تابستان انجام می شود.

 

برداشت خرما:

 

برداشت خرما هم مانند بقیه مراحل آن کاملا سنتی و با کمربند مخصوص بالا رفتن از نخل و داس انجام می گیرد.

به این صورت که باغدار از نخل بالا رفته و با داس خوشه های خرما را چیده در زنبیل گذاشته به پایین می فرستد.

در پایین نخل دو تا سه کارگر حضور دارند که زنبیل را از باغدار گرفته و پنگ های خرما را برای جدا کردن خرما از پنگ تکانده و خرما ها را در کارتن می ریزند و احیانا اگر خرمایی بر روی زمین افتاده جمع می کنند.

کارتن های خرما بوسیله ماشین های باربری مثل نیسان به سردخانه یا شرکت های مخصوص خرما فرستاده می شوند .

 

تمامی محصولات مندکالا نیز از این قاعده پیروی می کنند و با کیفیت ترین و مرغوب ترین خرما از دل نخلستان های جنوبی کشور برای مصرف کنندگان تولید و آماده عرضه می شود.

 

دیدگاه‌ها 0